Egeltelling 2026: opnieuw een zorgwekkend signaal

Tijdens de landelijke Egeltelling van 18 tot en met 20 september zijn in Nederlandse tuinen 5.653 egels doorgegeven. Dat zijn er aanzienlijk minder dan vorig jaar. In 2025 werden ruim 9.300 egels gemeld en in 2024 nog ruim 13.000. Zodion meldt dat in 2026 ook het aantal deelnemers lager lag dan in 2025, maar heeft het exacte aantal deelnemers voor dit jaar niet gepubliceerd. Daardoor kunnen we geen betrouwbare vergelijking maken van het gemiddelde aantal egels per deelnemer.

De Egeltelling blijft nadrukkelijk een momentopname. September is daarbij niet zomaar gekozen. In deze periode zijn naast volwassen egels ook veel jonge egels zichtbaar. Zij zijn zelfstandig geworden en moeten in korte tijd groeien en voldoende reserves opbouwen voordat zij in winterslaap kunnen gaan. Juist daardoor is de kans om egels waar te nemen in september relatief groot.

Dat is belangrijk bij het beoordelen van de cijfers. Ongeveer driekwart van de jonge egels haalt of overleeft de eerste winter niet. De groep egels die we in september kunnen waarnemen, is dus beslist niet dezelfde groep die na de winter overblijft.

Een vergelijking met bijvoorbeeld maart zou overigens geen zinvolle telling opleveren. Veel egels bevinden zich dan nog in winterslaap. September is juist gekozen als periode waarin volwassen én veel jonge egels actief zijn en daardoor relatief goed kunnen worden waargenomen.

Ook de manier waarop we egels waarnemen verandert. Steeds meer mensen gebruiken wildcamera’s of andere camera’s in hun tuin. Daardoor worden ook egels gezien die vroeger ongemerkt door een tuin zouden zijn gelopen. Ook dat moeten we meenemen wanneer we tellingen uit verschillende jaren vergelijken.

Daar komt bij dat wij dit jaar meerdere berichten hebben ontvangen van mensen die problemen ondervonden bij het doorgeven van hun telling. Ook dat kan invloed hebben gehad op het uiteindelijke aantal geregistreerde waarnemingen.

Toch vinden wij de uitslag zorgwekkend.

Niet omdat één telweekend ons exact vertelt hoeveel egels er in Nederland leven. Dat doet het niet. Maar deze cijfers staan ook niet op zichzelf. Het aantal gemelde egels is opnieuw fors lager dan een jaar eerder en past binnen een veel breder beeld dat Egelbescherming Nederland al langere tijd zorgen baart.

Dat bredere beeld zien we niet alleen tijdens één telweekend. Gedurende het hele jaar ontvangen wij meldingen en zien we ontwikkelingen die wijzen op een populatie die onder grote druk staat. Daarbij signaleren we onder andere kleine en laat geboren jongen, problemen met het vinden van voldoende voedsel en steeds verder versnipperd geschikt leefgebied.

Ook internationaal zijn de ontwikkelingen zorgwekkend. In 2024 veranderde de IUCN de internationale status van de West-Europese egel van Least Concern naar Near Threatened, oftewel bijna bedreigd.

Een extreem moeilijke zomer

Daar kwam dit jaar nog een uitzonderlijk warme en droge zomer bovenop. De zomer van 2026 was met gemiddeld 19,3 °C de warmste Nederlandse zomer sinds het begin van de metingen in 1901. Eind augustus bedroeg het landelijke neerslagtekort ongeveer 285 millimeter. Daarmee behoorde 2026 tot de 5% droogste jaren. knmi.nl

Voor egels hebben langdurige hitte en droogte grote gevolgen. De bodem droogt uit en veel van de dieren waarop egels zijn aangewezen, worden moeilijker bereikbaar of nemen in aantal af. Tegelijkertijd hebben juist jonge egels veel voedsel nodig om te groeien en moeten volwassen dieren na de voortplantingsperiode hun reserves weer aanvullen.

Ook water wordt schaarser. In een landschap waarin natuurlijke voedsel- en waterbronnen toch al steeds verder onder druk staan, kan zo’n extreem droge zomer extra hard aankomen.

Een telling is een momentopname, de achteruitgang is dat niet

We moeten dus voorzichtig blijven met de precieze betekenis van die 5.653 getelde egels. De Egeltelling is geen landelijke volkstelling van alle egels. Deelname, technische problemen, weersomstandigheden, het gebruik van camera’s en het grote aantal jonge egels dat juist in september zichtbaar is, hebben allemaal invloed op wat tijdens zo’n weekend wordt waargenomen.

Maar voorzichtigheid bij het interpreteren van één telling betekent voor Egelbescherming Nederland niet dat we onze ogen moeten sluiten voor het grotere geheel.

De egelpopulatie staat onder druk. Verlies van leefgebied en natuurlijk voedsel, verkeer, gevaarlijke machines, bestrijdingsmiddelen, steeds verder versteende en opgeruimde tuinen en extreme weersomstandigheden stapelen zich op. Geschikte leefgebieden worden kleiner en raken van elkaar geïsoleerd, terwijl egels juist grote gebieden nodig hebben om voldoende voedsel, water, veilige rustplaatsen en soortgenoten te vinden.

De resultaten van de Egeltelling 2026 beschouwen wij daarom opnieuw als een zorgwekkend signaal. Niet als zelfstandig bewijs waarmee exact kan worden berekend hoeveel procent van de Nederlandse egelpopulatie verloren is gegaan, maar wel als een uitkomst die past binnen de achteruitgang waarover wij ons al langere tijd ernstige zorgen maken.

De egel heeft bescherming nodig. Niet pas wanneer de soort nog verder is teruggelopen, maar nu.

Wat kun je zelf doen?

Help de egels in jouw omgeving door het hele jaar door geschikt voedsel en altijd vers water aan te bieden. Maak je tuin toegankelijk en zorg voor veilige, natuurlijke schuilplekken.